از جنایات مانسون تا تابلوهای لانتیموس

بانی فیلم، گروه سینمای جهان: فستیوال فیلم امسال ونیز ایتالیا که هفتاد و پنجمین دوره این گردهمایی بین المللی به حساب می آمد و به مدت ۱۱ روز در این شهر زیبای محصور در آب برگزار شد و جوایز اصلی آن شنبه شب اهدا شد، یادگارها و درس های فراوانی برای حاضران در دومین جشنواره بزرگ سینمای جهان در برداشت.

مواردی از این قبیل:
۱- تعداد فیلم های خلاقانه در قسمت های مختلف جشنواره امسال کم نبود و از این دست فیلم ها می توان به «محبوب» کار سرشار از جلوه های کاذب درباری یورگوس لانتیموس یونانی، «روما» فیلم نئورئالیستی جدید آلفونسو کوارون مکزیکی و «مقابل دروازه ابدیت» اشاره کرد که آخری شرحی بر آخرین سال های حیات و کار ونسان ون گوگ نقاش افسانه ای بلژیکی است. البته بازسازی «ستاره ای متولد می شود» توسط بردلی کوپر هم به قدری خوب انجام شده که بیننده ها در عین پیدا کردن چیزهای جدید در این فیلم حس کلاسیک بودن آن را تا پایان از دست نمی دهد.
۲- نت فلیکس که تخصص اش عرضه همزمان فیلم های جدید تحت حمایت اش روی شبکه های اینترنتی و به تبع آن کاستن شدید از حجم فروش آن در تالارهای سینمایی است، توزیع کننده اصلی «روما» فیلم پرنبوغ تازه آلفونسو کوارون مکزیکی است و در نتیجه این سوال ایجاد شده است که برای این فیلم دارای شانس زیاد برای تصاحب اسکارها و سایر جوایز عمده سال چه فکری کرده است. آیا عرضه بسیار محدود این فیلم بر روی پرده های نقره ای با هدف واجد شرایط شدنش برای کاندیدایی اسکار و سایر جوایز و همچنین حفظ روند دان لود و فروش آن روی اینترنت در نهایت به ضرر فیلم به سبب کمتر دیده شدن آن تمام نخواهد شد؟
۳- سال چارلز مانسون فقط به ۲۰۱۹ که زمان عرضه فیلم تازه کوئنتین تارانتینو درباره این جنایتکار دیوانه و قتل سبعانه مشاورن تیت به دست او در اثری تحت عنوان «روزی روزگاری در هالیوود» است، ختم نمی شود و در ونیز امسال فیلم «چارلی می گوید» ساخته مری هارون هم که درباره جنایات مانسون و اثری تکان دهنده و سحرکننده است، به نمایش درآمد. فیلمی که نشان می دهد در ذهن بیمار مانسون چه می گذشته و پیروان او که یک گروه مخوف را با الهام گرفتن از آرمان های کج و معوج وی شکل داده بودند، به دنیا چگونه می نگریسته اند.
۴- بازگشت فیلمسازان توانا به روزهای خوب شان و احیای آنها همیشه فرآیندی مفیدی است و این مسئله در ونیز امسال برای دو فیلمساز صدق می کرد. یکی از آنها جولی ین اشنابل فرانسوی بود که بعد از «بل شیرجه زننده و پروانه» کمتر توانسته بود فیلمی بسازد که با عوام ارتباط برقرار کند اما در «ونیز ۲۰۱۸» با فیلم «مقابل دروازه ابدیت» به این مهم نایل آمد و این شاید بهترین فیلم او از زمان عرضه فیلم «قبل از این که شب نازل شود» باشد. دیگری فلوریان هنکل فون دونرز مارک آلمانی که به سال ۲۰۰۶ با فیلم «زندگی دیگران» درباره جاسوسی های رایج در آلمان شرقی سابق درخشیده اما پس از آن تقریباً محو شده و فیلم های هجوی مثل «توریست» را با بازی جانی دپ و آنجلینا جولی ساخته بود. او پس از آن ناکامی ها مدتی ناپیدا شد تا خودش را از نو بسازد و محصول مفید آن فیلم جدیدی به نام «هرگز به دور نگاه نکن» است که او به موسترای امسال آورد و درباره هنرمندی به نام گرهارد ریچتر در دوران آلمان نازی و سپس سالهای استقرار حکومت کمونیستی در آلمان شرقی سابق و به واقع خطاها و گناهان پنهانی ثبت شده در تاریخ است.
۵- سال پیش یورگوس لانتیموس یونانی فیلم سوررئالیستی و سیرک وار «کشتن یک گوزن مقدس» را عرضه کرد که شاید به سبک و سیاق کارهای استنلی کوبریک و به ویژه «چشمان کاملاً بسته» او بود. فیلمی که هر چند به اهدافش نرسید اما بهترین فیلم بدی بود که می شد ساخت! امسال او فیلم «محبوب» را به ونیز آورد که نماها و تصویربرداری آن شبیه به سکانس های تابلووار «بری لیندون» دیگر فیلم کوبریک و همانند آن کلکسیونی از صحنه های نقاشی وار کلاسیک است و سیمای درباری راشل وایز، اما استون و البته اولیویا کولمن آن را کامل می سازد و همین طور طنز تلخ و سیاه فیلم که خیانت های رایج در دستگاه حکومتی «ملکه آن» در انگلیس طی قرن هجدهم را به تصویر می کشد. لانتیموس قطعاً چراغ سبز استودیوهای هالیوودی برای ساختن بلاک باسترهای این شهر رویاسازی های کاذب را هم گرفته است و چه بسا حد نهایت این روند یعنی نسخه های تازه جیمزباند را هم به وی بسپرند.
۶- ونیز به خود عادت داده است که به فیلم های جهان سومی بهای ویژه ای بدهد و در این راستا حتی کسانی را به ریاست هیأت ژوری خود منصوب می کند که گرایش هایی از این دست داشته باشند. انتخاب گی یرمو دل توروی مکزیکی برای هدایت هیأت داوران امسال به این معنا بود که ونیز یک بار دیگر مایل است فیلمی رها از قید و بندهای استودیوهای بزرگ به شیر طلایی این فستیوال برسد و بخشی از سایر جوایز جشنواره هم به سوی چنین آثار و هنرمندانی میل کند. این به معنای دخالت در روند توزیع جوایز و مهندسی و طراحی آن خارج از چارچوب های مضمونی و کاملاً عاری از سزاواری های فیلم ها نیست اما می تواند هر فستیوالی را از این ادعا که کاملاً بی طرف و عدالت محور است، دور سازد. پیروزی خود دل تورو در جشنواره سال پیش ونیز لزوماً محصول وجود چنین رویکردهایی نبود زیرا فیلم «شکل آب» او بعداً جوایز اسکار، گلدن گلوب و بافتا را هم درو کرد اما حالا این درس بیش از پیش آویزه گوش شده که گرامیداشت سینمای کشورهای در حال رشد فقط یک ادای روشنفکری نیست بلکه بازارهای اقتصادی بیشمار تازه ای را به روی جشنواره ها خواهد گشود و به مثابه فتح باب های مکرر و متعدد است و امکان ندارد ونیز و یا هر فستیوال- ولو معتبر دیگری- از آن صرف نظر کند.
منبع: Guardian

نوشته از جنایات مانسون تا تابلوهای لانتیموس اولین بار در بانی فیلم پدیدار شد.